Cảm nhận từ một chuyến đi




Cuối cùng mình cũng đã hoàn tất chương trình kêu gọi hỗ trợ đồng bào ở vùng lũ lụt Miền Trung và cùng với đoàn làm việc đi đến tận nơi để trao những món quà tinh thần và vật chất cho những người thiếu may mắn ở hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình. Sau khi mọi thứ đã hoàn tất, mình có một số cảm nhận về những gì đã xảy ra trong suốt hơn một tháng qua từ khi chương trình được khởi xướng cho đến khi món quà cuối cùng được trao cho các nạn nhân của thiên/nhân tai.

1) Sự chia sẻ trong hoàn cảnh thiếu thốn luôn mang rất nhiều ý nghĩa. Những đóng góp nhỏ bé của quý anh chị em lao động di dân và những bạn sinh viên Việt Nam tại Thái Lan là sự chia sẻ trong thiếu thốn chứ không phải là dư giả. Thời gian qua kinh tế Thái Lan đang ì ạch, vương quốc băng hà, người dân Thái không có tinh thần và điều kiện để tiêu sài như trước đây. Những người lao động Việt Nam tại Thái Lan, đặc biệt là những người làm việc phục vụ trong nhà hàng quán ăn vì thế cũng mất thu nhập theo. Nhưng khi được kêu gọi đóng góp, nhiều người đã hy sinh một ít tiền lương tháng để gởi về cho đồng bào Miền Trung. Một trong những người đầu tiên đóng góp là một bạn trẻ người lương, cũng là người đã trực tiếp viết bài lên trang Facebook của mình đề nghị mình thay mặt người Việt tại Thái Lan giúp đỡ đồng bào lũ lụt. Số tiền bạn ấy gởi tới là 2.000 baht, 1/5 tiền thu nhập hàng tháng của đa số những người lao động tại Thái Lan . Cũng có những người chỉ đóng góp vài trăm baht, nhưng số tiền ít không phản ảnh tấm lòng mà những người con xa xứ dành cho quê hương và đồng bào.

2) Trong khổ cực người ta vẫn có thể cười rất tươi. Đó là cảm nhận của mình khi gặp gỡ những con người đang trải qua vô vàn vất vả vì tai họa do thiên nhiên và con người gây ra. Khi tới những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề tưởng chừng ta sẽ gặp những người mặt mày u buồn, sầu não trong sự khốn cùng. Nhưng thực tế hoàn toàn trái ngược. Có khách đến họ vẫn tươi cười chào đón, thăm hỏi, và cảm ơn lòng hảo tâm của những người trong đoàn cũng như hàng ngìn tấm lòng mà đoàn là đại diện cho những tấm lòng đó. Bất kể người già hay trẻ em, mỗi khi cha Hùng làm những màn ảo thuật cho họ xem thì trên khuôn mặt đều rạng rở và phấn khởi trước những động tác tuy đởn giản nhưng lạ thường của ngài. Đến với vùng lũ lụt, mình đã thấy nhiều nụ cười hơn nước mắt. Họ cười không phải vì nhận được những món quà, không phải vì được gặp gỡ đoàn từ thiện, mà cười vì đó là “vũ khí” tinh thần để chống cự lại nỗi thất vọng, sự gian nan khó nhọc, và sự kiệt quệ trong tinh thần lẫn thể xác. Khi đã mất mát quá nhiều, khi đã khóc khô nước mắt, thì cái còn lại cho những con người có tinh thần và ý chí siêu việt luôn là một nụ cười rạng rở như một thách đố đối với những thứ đang đe dọa làm suy sụp đời sống của mình.

3) Vùng lũ lụt là một vùng thật đẹp. Khi không bị nước sông dâng tràn ngập bờ, cuốn đi của cải mùa màng của người dân, khi người ta không xả lũ bất ngờ khiến người dân chỉ kịp bỏ chạy để duy trì mạng sống thì vùng này có quang cảnh thật tuyệt vời. Ở đây có thể là những nơi làm du lịch sinh thái, là những điểm nghỉ ngơi cho những ai muốn xã stress do cuộc sống và công việc, là những nơi xây dựng những trung tâm tĩnh tâm hoặc thiền viện thật lý tưởng. Và khi dòng sông không bị ô nhiễm bởi những thứ chất độc hại gây thiệt hại cho hệ thống môi sinh thì nó là nguồn mưu sinh vô cùng quan trọng cho người dân ở đây. Nhưng tiếc thay nơi đây người dân vẫn cứ nghèo, và mỗi khi có mưa bão, lũ lụt thì người ta phải làm những công tác cứu trợ để giúp đỡ những đồng bào lâm nguy. Không ai có thể làm ngơ khi nhìn thấy cảnh những cụ già phải ngồi trên trần nhà để tránh lũ, hay cảnh những con vật gia súc là nguồn kinh tế của người dân nằm chết la liệt, hay cảnh cây cối mùa màng hoàn toàn bị hư hại do bị dòng lũ cuốn đi. Tuy nhiên, người đi làm cứu trợ không thể đến đây mà không đặt câu hỏi: “Tại sao ở một vùng đất nước có cảnh vật thiên nhiên hùng vĩ và tuyệt vời thế mà người dân phải luôn sống trong cảnh nghèo khó, túng thiếu đủ bề?”

4) Một người làm từ thiện phải vô cùng thận trọng trong hành đồng và cung cách của mình. Biết là người dân ở đó đang nghèo khổ, họ rất trông chờ vào những khoản tiền mà những nhà hảo tâm giúp đỡ, và họ biết ơn sự chia sẻ của những người có lòng tốt đối với họ, nhưng lời nói, thái độ, và cách thức trao tặng những món quà đó cũng là điều mà người làm từ thiện phải chú tâm để không gây tổn thương đến nhân phẩm và lòng tự trọng của người nhận quà. Và bên cạnh món quà vật chất mà người từ thiện mang đến cho họ thì còn có món quà tinh thần, là một lời động viên, một câu nói chia sẻ và thông cảm, một cử chỉ thân thiện để nối kết tình người. Mình vẫn còn nhớ những cái nắm tay thật chặt của những cụ già yếu ớt mà mình tới thăm hỏi, hay những nụ cười thật tươi trên khuôn mặt của những con người đã mất mát thật nhiều. Dù họ có nghèo khó hay yêu đuối thì đến với họ điều mỗi người làm công tác từ thiện cần phải nhắc nhở chính mình là phải luôn tôn trọng người khác và không làm hay nói bất cứ điều gì tổn thương đến nhân phẩm của họ. Một món quà thật lớn có thể trở nên vô giá trị nếu nó được trao bằng thái độ coi thường và khinh khi người khác. Ngược lại một món quà nhỏ bé có thể trở nên lớn lao khi nó gói ghém tình yêu và sự chia sẻ nhiệt thành từ người trao tặng.

5) Cho và nhận luôn đi kèm với nhau. Nó đã trở thành một quý tắc hiển nhiên trong mối tương quan giữa con người với con người. Cho thật sự, cho với một tâm tình chân thành thì chắc chắn người cho sẽ nhận lại gì đó. Ta không nên quá bất ngờ với điều này. Ai cho mà không cảm thấy mình đã nhận được bất cứ điều gì nên xem xét lại và chất vấn chính mình về cách cho của mình. Phải chăng mình đã cho một cách hời hợt, thiếu tự nguyện, hay cho không phải vì lòng bác ái mà vì một mục đích nào khác? Bản thân mình đã nhận được rất nhiều từ hoạt động từ thiện vừa qua, bắt đầu từ lúc kêu gọi đóng góp cho đến khi chính tay trao những món quà cho đồng bào vùng lũ lụt. Rất khó để mình có thể xác định cái mình đã nhận được là gì. Nhưng một điều mình tin rằng mình đã trở nên một con người tốt hơn vì những gì mình đã làm. Biết cho đi và hy sinh là một cách để cải thiện bản thân, để thăng tiến trong đức hạnh và trở nên một con người nhân văn và nhân đạo hơn. Một con người tốt luôn làm những điều không chỉ mang đến sự hửu ích cho người khác mà còn cho chính mình nữa. Một người biết tập cho, và cho một cách đúng đắn, chắc chắn sẽ nhận lại được điều gì đó cho chính mình. Vì thế đừng có sợ cho đi rồi phải gánh chịu mất mát hay thiệt thòi. Điều đó sẽ không bao giờ xảy ra nếu hành động cho đi xuất phát từ một tấm lòng nhân ái.

Chương trình kêu gọi đóng góp đã kết thúc. Giờ đây mình trở lại với công việc hằng ngày—dạy học, soạn giáo án, chấm bài, nghiên cứu, viết lách, việc mục vụ cho anh chị em di dân tại Thái Lan—những công việc không mấy liên quan đến những gì đang xảy ra ở Miền Trung. Như bao nhiêu người khác, mình đến vùng lũ lụt, làm công tác từ thiện, rồi lại đi. Nhưng khi nghĩ lại số phận của bao nhiêu đồng bào ở đó mình cũng không thể không một chút chạnh lòng. Nhận món quà nhỏ bé xong, họ vẫn nghèo, vẫn khổ, vẫn cực, vẫn sẽ phải chống chọi với lũ trong tương lai. Khi nào, mình tự hỏi, người dân ở đó mới hết khó nhọc vì thiên tai, điêu đứng vì nhân tai? Hay việc cứu trợ sẽ còn phải diễn ra dài dài mỗi năm mùa mưa mùa lũ trở về trên dải đất Miền Trung?

Ngày 24.11.2016 (Lễ Các Thánh Tử Đạo tại Việt Nam)

Hành Trình Về Thăm Anh Chị Em Nạn Nhân Vùng Lũ Lụt (Chặng thứ bốn)


Sau hai ngày thăm viếng cứu trợ đồng bào vùng lũ lụt tại Quảng Bình, hôm nay đoàn chúng tôi tiếp tục hành trình “kết nối yêu thương” với anh chị em nạn nhân lũ lụt tại xã Kỳ Lạc, Kỳ Anh – Hà Tĩnh. Đây là địa bàn vùng núi xa xôi của miền sơn cước, giáp với biên giới Việt – Lào.

Qua Cha J.B Cao Đình Hải (quản xứ Xuân Sơn), chúng tôi biết được nhiều khó khăn hiện tại của bà con lương giáo nơi đây. Vì sống trong vùng núi xa xôi, địa bàn rộng nhưng người thưa thớt nên thiếu thốn rất nhiều mặt trong cuộc sống hằng ngày, như điện, nước, phương tiên truyền thông đại chúng… Nghề ngiệp chính của họ là trồng rừng, làm gỗ, chăn nuôi… Những trận lũ vừa qua đã làm cho hàng ngàn hecta vùng trồng cây công nghiệp như keo, bạch đàn… bị ngã gãy hoặc bật gốc. Thế là bao nhiêu tài sản công sức trồng trọt đã đi theo dòng nước lũ. Phải mất rất lâu hoặc nhiều tiền bạc mới có thể trồng lại những cánh rừng này.

Khi nghe tin chúng tôi đến, bà con háo hức vui mừng và đã chờ đón. Gặp họ, những con người đơn sơ, thân thiện, những gương mặt khắc khổ vì nắng gió mưa bão sao mà thấy thương cảm. Cha Anthony Lê Đức và Cha John Lê Hùng, SVD, gặp gỡ, chia sẻ, an ủi và động viên bà con. Ai nấy cũng vui vẻ tươi cười thân thiện, dù cuộc sống có nhiều khó khăn. Thiết nghĩ những cuộc gặp gỡ như thế này thật quý bao nhiêu, vì đây là cơ hôi để chúng tôi biết, hiểu và thương cảm với đồng loại mình và là dịp để bà con cảm nhận rằng dù khó khăn, vất vả nhưng họ không cô đơn, lẻ loi mà luôn có Thiên Chúa và anh em đồng loại bên mình.

Sau nhừng giờ phút nói chuyện và trao nhau niềm vui, chúng tôi trao gửi tận tay bà con số tiền mà quý ân nhân đã quyên góp. Của ít lòng nhiều, ai cũng vui vẻ với sự biết ơn.

Đến với bà con vùng lũ nơi đây, dù chúng tôi không giúp họ trồng lại những rừng cây, hay có thể giúp đời sống của họ khá giả hơn nhưng trong tình tương thân tương ái phần nào giúp họ vơi bớt nỗi đau, nỗi buồn trong cuộc sống. Để rồi cùng giúp nhau sống tốt hơn và can đảm vượt qua mọi khó khăn.

Chia tay nhau trong niềm vui và biết ơn, chúng tôi có thêm kỷ niệm trân quý nơi miền rừng núi này. Kết thúc chặng thứ bốn của hành trình nối kết yêu thương vói anh chị em nạn nhân vùng lũ lụt. Tạ ơn Thiên Chúa, tri ân những tấm lòng vàng của quý anh chị em đã rộng tay quyên góp, cảm ơn các Cha và anh chị em đã nhiệt tình đồng hành với chúng tôi. Ra về với hy vọng những niềm vui và tình người luôn ở lại với nhau. Nguyện xin tình yêu và bình an củaThiên Chúa chúc lành cho tất cả chúng ta.

Hà Tĩnh, ngày 21.11.2016

Hành trình đi thăm Anh chị em nạn nhân vùng lũ lụt (chặng thứ ba)


Hôm nay là ngày thứ ba của đoàn chúng tôi đến với anh chị em nạn nhân vùng lũ lụt. Hai ngày qua chúng tôi đến với bà con lương dân và giáo dân tại Hương Khê - Hà Tĩnh và xã Đồng Hoá - Quảng Bình. Chúng tôi đã gặp gỡ, động viên và trao gửi những phần quà mà quý ân nhân đã quyên góp cho nhiều nạn nhân. Đó là hai chặng của hành trình mà quý vị đã biết qua thông tin trên Facebook.

Sáng hôm nay, chúng tôi tiếp tục hành trình kết nối yêu thương, chia sẻ nỗi đau với bà con tại các xã: Quảng Trung, Quảng Minh, Quảng Hoà thuộc tỉnh Quảng Bình. Đi về phía thị xã Ba Đồn, vẫn trên dòng sông Gianh chúng tôi đến gặp gỡ và chia sẻ những mất mát với bà con quanh dòng sông.

Đầu tiên, chúng tôi đi đến Khu vực giáo xứ Liên Hoà, xã Quảng Trung, Quảng Trạch, Quảng Bình. Cũng như hôm qua, chúng tôi phải đi thuyền mới đến được những nơi này. Nơi đây, hoàn toàn độc lập với những làng chung quanh. Không có chiếc cầu nào, đã bao đời nay luôn phải di chuyển bằng thuyền. Giao thông cách trở vì thế rất khó khăn để giao lưu buôn bán hay có thể đi lại sinh hoạt hằng ngày. Phải nói rằng người dân nơi đây đã nghèo lại càng khốn khổ. Trước đây, nghề nghiệp chính của bà con là ngư nghiệp, dòng sông Gianh như là nguồn lực kinh tế chính cho họ. Thế nhưng thảm hoạ của Formosa đã làm cho họ mất hết công ăn việc làm, những chiếc thuyền giờ vẫn neo đậu bến quê hay cá đánh bắt được không ai mua, những hải sản khác cũng chỉ đáng giá vài đồng ít ỏi. Thêm vào đó là những trận lũ hoành hành vừa qua, khiến cuộc sống của bà con lao đao trăm chiều. Thật không thể kể hết những khó nhọc, nghèo đói của họ.

Bước vào làng, ai trong chúng tôi cũng ngỡ ngàng trước cảnh tan hoang, ngổn ngang sau cơn lũ lụt. Cây cối nghiêng ngã, hàng rào xiêu vẹo, nhà cửa liêu xiêu, bùn đất nhầy nhụa...vẫn còn đó. Những đôi chân trần, đôi tay gầy guộc, khuôn mặt khắc khổ vẫn còn dấu vết của của bão lụt. Tất cả đều là bằng chứng của mùa mưa bão.

Sau khi được thầy Nhạc đồng hành đoàn chúng tôi đã đến gặp trực tiếp một số anh chị em có hoàn cảnh đặc biệt, người già neo đơn, người bệnh hiểm nghèo... cùng nói chuyện, an ủi và trao tận tay số tiền mà quý ân nhân đã gửi cho họ.

Sau khi đến thăm ông bà, anh chị em thuộc xã Quảng Trung, chúng tôi trở lại con đò thân thương trên dòng sông Gianh để về với nạn nhân lũ lụt thuộc xứ Cồn Nâm, xã Quảng Minh, Quảng Trạch. Cũng như những bà con sống quanh sông Gianh, tại đây bị cách trở vì không có cây cầu nào, dân phải đi lại bằng thuyền quanh năm. Vì thế có muôn vàn khó khăn trong đời sống hằng ngày của bà con nơi đây. Cũng là những dáng người gầy gòm ấy, những gương mặt khắc khổ hằn vết nắng mưa, đã chịu đựng bao mùa mưa bão. Dù thế khi có các Cha cùng đoàn cứu trợ đến, ai nấy cũng đều vui trong tình người, tình Chúa. Để rồi biết rằng: là con người, chúng ta không cô đơn , không lẻ loi, vì chúng ta là anh chị em một nhà, đồng hành, chia sớt với nhau khi vui cũng như lúc buồn; như lời của Cha John Lê Hùng,SVD chia sẻ. Cùng đi với đoàn chúng tôi có Cha Đại và một số chị em từ Hoa Kỳ. Đây là lần đầu tiên họ về Miền Trung, họ chia sẻ rằng không thể nào nói nên lời vì rằng có qua nhiều anh chị em nghèo khổ đang cần đến những tấm lòng hảo tâm. Chia tay bà con nơi đây trong sự biết ơn và thương cảm, cả chúng tôi và họ vừa vui vừa buồn. Vui vì gặp gỡ nhau trong tình thân ái để chia sẻ với nhau. Buồn vì biết bao đau khổ mà trong thế kỷ hiện đại này anh chị em đang phải gồng mình gánh chịu...

Tiếp tục hành trình ấy, chúng tôi đến với người dân tại Quảng Hoà, thuộc xã Ba Đồn, Quảng Bình. Đây cũng là một trong những nơi chịu thiệt hại nặng nề của lũ lụt. Như Cha Micae Hoàng Xuân Hường (quản Hạt Hoà Ninh) chia sẻ: Quảng Bình có 17 giáo xứ ngập trong nước. Khi nước lũ dâng cao, người dân phỉa leo lên mái nhà hoặc những nơi cao khác để không bị chết đuối. ''Trâu bò và tài sản của họ bị cuốn trôi. Cha Hường nói: chúng tôi phải mở cửa nhà thờ để cho 500 người và 100 gia súc trú ẩn.''
Giờ thì nước lũ đã rút nhưng người dân vẫn còn trong hoàn cảnh khó khăn, vì không có điện, nước sạch và thực phẩm nhu yếu. Chưa ổn định được để làm ăn...

Biết là thế, khổ đau như vậy, nhưng bà con luôn sống tinh thần vui vẻ trong đời sống đạo cũng như sinh hoạt hằng ngày của công dân.

Đoàn chúng tôi đến gặp gỡ một số ông bà, anh chị em có hoàn cảnh đặc biệt, bệnh tật, neo đơn,nhiều người mang bệnh hiểm nghèo như tâm thần, khuyết thị, tàn tật...... và trao gửi những tâm tư yêu thương, những chút quà nho nhỏ nhưng ấm đậm tình người...

Trong tình tương thân, tương ái gặp gỡ anh chị em trong vùng lũ lụt, chúng tôi muốn góp phần nào đó để cùng với anh chị em, giúp nạn nhân lũ lụt và nghèo khổ can đảm vượt qua số phận và chấp nhận thương đau trong Đức Ki tô để cùng nhau hướng tới một cuộc sống mới tươi đẹp hơn. Để rồi trong sâu thẳm trái tim chúng tôi muốn nói với các bạn rằng:

Vùng quê nghèo chịu bao tang tóc
Biết bao người khóc lóc khổ đau
Chúng ta, nào hãy cùng nhau
Chung tay chia sẻ nỗi đau đớn này!
Hỡi bạn bè trong ngoài đất nước
Xiết chặt tay đoàn kết bên nhau
Cùng chia sẻ bớt nổi đau
Điều hạnh phúc nhất có nhau lúc này
Miền Trung-khúc ruột của ta ơi
Tấm lòng cứu trợ ở khắp nơi
Chở theo đầy ắp tình thương mến
Khắc phục phần nào nỗi khổ đau
Khó khăn cố gắng vượt qua
Mưa giông, bão nỗi, ắt rồi sẽ tan.

Quảng Bình, ngày 20.11.2016