Ngày thứ hai tại Kobe

 Hôm nay là ngày thứ hai tại Kobe. Mình đã làm quen với căn phòng ngủ của mình và đã sắp xếp những đồ đạc dùng hằng ngày vào những vị trí thuận tiện để xử dụng. Trong phòng ngủ có nhiều tủ áo, nhưng mình không cần đến vì áo quần mình mang đi không nhiều. Đây cũng là một thiếu sót vì hoá ra tháng tư thời tiết ở đây vẫn có tương đối lạnh, nhưng mình chỉ có một chiếc áo len mỏng. Có lẽ mình sẽ phải tìm mua thêm một chiếc áo ấm để thay qua thay lại trong thời gian trời còn rét.

Sáng nay, như thường lệ mình chỉ uống cà phê đen không đường sau khi thức dậy. Trong lúc uống cà phê, mình và và cha Thuần ngồi nói chuyện chia sẻ với nhau về những đề tài khác nhau mà cả hai quan tâm. Mình và cha Thuần đã quen nhau khá lâu và cũng đã từng cộng tác với nhau trong một số công việc nên có nhiều đồng điểm trong cách đặt và nhìn vấn đề. Nói cách khác là khi nói chuyện với nhau dường như cả hai bắt được tầng sóng trong tư tưởng nên dễ dẫn đến sự đồng cảm.

Mình nói chuyện với cha Thuần một hồi thì trở về phòng làm việc. Đến gần 10g00 sáng thì có Sơ Thảo tới làm việc tại trung tâm nêm mình ra chào và làm quen với sơ. Sơ Thảo là một tu sĩ trẻ thuộc một dòng nữ tu của Tgp Osaka. Mặc dù nhỏ con, nhưng sơ tỏ ra lanh lẹ, hoạt bát và vui vẻ. Cha Thuần trao đổi với sơ về những gì mình sẽ làm trong thời gian lưu lại Kobe để sơ nắm bắt được chương trình của mình.

Sau khi nói chuyện với Sr Thảo xong, mình và cha Thuần đi dâng lễ trong nhà nguyện. Còn Sr Thảo thì liên lạc với cha xứ của giáo xứ gần TT để mình và cha Thuần qua chào. Tuy nhiên, cha quản xứ không có ở nhà, mà chỉ có cha phụ tá. Ngài là một linh mục dòng Tên đã có tuổi ngoài 70 với cặp tai to như tai Đức Phật. Ngài vui vẻ và có thể giao tiếp bằng tiếng Anh. Mới đầu ngài chỉ nói chuyện bằng tiếng Nhật với cha Thuần và với Sr Thảo. Nhưng sau một lúc mình hỏi ngài bằng tiếng Anh thì ngài trả lời khá tốt và từ đó mình bắt đầu nói chuyện trực tiếp với ngài thay vì qua lời phiên dịch của cha Thuần.

Trong những ngày Tam Nhật Thánh, mình sẽ đến tham dự các nghi thức tại nhà thờ này. Ở đây chỉ có lễ bằng tiếng Nhật. Đó sẽ là trải nghiệm mới cho mình khi tham dự các nghi thức bằng ngôn ngữ mà mình không biết. Tuy nhiên, mình sẽ theo dõi nội dung bằng tiếng Anh qua ứng dụng phụng vụ mà mình có trên điện thoại để tham dự các nghi thức một cách trọn vẹn hơn.

Trở lại TT sau buổi gặp cha xứ người Nhật, mình, cha Thuần và Sr Thảo dùng buổi trưa, món mì xào măng chính Sr Thảo tự nấu. Một bữa ăn giản dị nhưng ngon vì mình không ăn sáng nên đến giờ đó cũng đã khá đói bụng. Ăn xong, mình nghỉ trưa rồi dậy làm việc cho tới hơn 5g chiều.

Một lát sau mình và cha Thuần đi ra ngoài ăn tối và tiếp tục cuộc nói chuyện từ sáng, cũng là những đề tài về mục vụ, về hoàn cảnh di dân, về Giáo hội và xã hội…. Mình và cha Thuần ngồi nói chuyên và dùng những món ăn truyền thống của Nhật trong một quán hẹp với chỉ vài cái ghế nhỏ. Ở Nhật các loại quán nho nhỏ này rất nhiều. Cha Thuần nói. Đó là phong cách của Nhật – nhỏ, gọn, nhẹ. Mình cũng thấy vậy.

Những ngày lưu lại ở Nhật, mình cũng sẽ học hỏi và bắt chước cái phong cách tối giản đó trong cuộc sống nhằm xây dựng một lối sống “đơn giản” nhưng “không đơn điệu”.

Kobe, ngày 4.4.2023

Chuyện trong tiệm hớt tóc

 

Trước khi rời Việt Nam, mình đã tìm đến một tiệm hớt tóc trên đường Pasteur để tân trang lại đầu tóc trước khi bay qua Nhật. Mặc dù mình mới cắt tóc ở Thái Lan chưa tới 2 tuần, nhưng mình thấy ở Việt Nam cắt tóc giá rẻ, qua Nhật không biết đi cắt tóc có dễ dàng hay không, nên quyết định cắt ở Việt Nam trước khi lên đường.

Như bao nhiêu vấn đề khác trong thế giới ngày nay, mình tìm ra tiệm hớt tóc dựa theo giới thiệu của Google với những phản hồi của các khách hàng đã từng dùng dịch vụ ở đây. Mình thấy tiệm hớt tóc cũng không quá xa, cách mình ở chỉ 950 mét, có thể đi bộ được.

Khi tới nơi, cô nhân viên tiếp tân hỏi mình muốn cắt tóc giáo 90k hay giá 130k. Mình nói cắt giá 130k. Cô hỏi có yêu cầu thợ nào không? Mình nói thợ nào cũng được vì đây là lần đầu tiên mình tới tiệm. Thế là mình được giao cho một thợ hớt tóc trẻ, tầm 20 tuổi. Anh thợ hỏi mình muốn cắt kiểu gì? Mình nói cắt như cũ, rẽ mái qua một bên. Anh ta hỏi phía dưới muốn cắt sát bao nhiêu? Mình trả lời 1,5 – đừng sát quá. Thế là anh ta bắt đầu gọt đầu của mình từ dưới lên trên.

Khi đã bắt đầu cắt một vài phút, anh thợ trẻ tự giới thiệu về mình. Nói rằng anh ta theo đạo Hồi giáo. Mình cũng bất ngờ vì thường trong tiệm hớt tóc người ta không nói nhiều về các vấn đề tâm linh. Mà ở Việt Nam thì cũng không mấy khi gặp ai người Hồi giáo, hoặc tự giới thiệu mình theo đạo Hồi giáo. Mình hỏi ở Sài Gòn người Việt theo đạo Hồi giáo nhiều không thì được cho biết là cũng khá nhiều. Bạn ấy đến từ một tỉnh miền Nam, ở đó có nhiều người theo Hồi giáo.

Mình hỏi anh thợ đi hớt tóc như vậy có cầu nguyện mỗi ngày 5 đợt như luật đạo không, thì anh ấy trả lời chỉ cầu nguyện khi ở nhà, vì trong tiệm không có không gian thuận tiện cho việc tâm linh. Mặc dù đạo hồi đang trong mùa chay Ramadan, nhưng người bạn trẻ cũng không thể giữ chay khi đi làm, mà chỉ giữ chay vào ngày nghỉ. Khi ở nhà thì sẽ ăn chay, cầu nguyện ngày 5 lần và tới đền thờ Hồi giáo gần nhà ở quận 8.

Người thợ hớt tóc chia sẻ một số điều về cộng đồng người Hồi giáo tại Sài Gòn cho mình nghe. Anh ta cũng không hỏi mình theo đạo gì, mà mình cũng không nói cho anh ấy biết. Sau khi về tới nhà mình mới tự vấn sao không nói cho người thợ hớt tóc trẻ biết mình là linh mục xem bạn sẽ có những suy nghĩ hay câu hỏi gì cho mình. Anh ấy đã rất sẵn sàng tự chia sẻ với mình rằng anh ta theo đạo Hồi giáo trong khi trước đó mình không hề hỏi han gì về tín ngưỡng của anh ta. Đáng ra mình cũng phải đáp trả sự cởi mở này bằng việc tiết lộ về chính mình.

Trong mối tương quan giữa các tôn giáo hiện nay, người ta thường nói về các hình thức đối thoại liên tôn. Trong các hình thức khác nhau, hình thức đầu tiên và căn bản nhất là đối thoại trong cuộc sống hằng ngày giữa những con người trong xã hội. Mỗi ngày chúng ta có thời gian để gặp gỡ, chia sẻ, và trao đổi với những người khác tôn giáo trong những tình huống cũng như hoàn cảnh bình thường trong cuộc sống. Sự đối thoại này có thể diễn ra bất cứ nơi nào – nơi làm việc, trước sân nhà, hoặc như trong trường hợp hôm nay, trong một tiệm hớt tóc nam.

Hôm đó mình đã bỏ lỡ cơ hội để thực sự thực hiện đối thoại liên tôn bằng hình thức đối thoại trong cuộc sống thường nhật. Người thợ hớt tóc trẻ đã mở ra cho mình một cơ hội, nhưng mình đã không nắm lấy. Và đây là một điều rất đáng tiếc vì không dễ gì mà một linh mục gặp một thanh niên Hồi giáo trong một tiệm hớt tóc tại Sài Gòn. Là một người đã không ít lần viết và thuyết trình về đề tài đối thoại liên tôn trên lý thuyết, nhưng không phải lúc nào mình cũng đem ra thực hành một cách có ý thức trong bối cảnh thực tế. Đây cũng là bài học nhắc nhở mình phải ý thức và tận dụng những cơ hội, cho dù là những tình huống rất bình thường để đối thoại, ở bất cứ nơi nào, hoàn cảnh nào, và với bất cứ ai có thiện tâm thiện chí để đối thoại và chia sẻ.

Sài Gòn, ngày 4.4.2023

Ngôi nhà hy vọng

Tối hôm qua, chuyến bay Vietjet xuất phát từ Sân bay Tân Sơn Nhất lúc 1g sáng đã đáp ở Sân bay Osaka, Nhật Bản lúc 8g30 sáng. Mình rời Việt Nam sau khi đã hoàn tất 3 chương trình hội thảo tại Nghệ An và Sài Gòn về các đề tài truyền giáo, mạng xã hội, và môi sinh. Chương trình cuối cùng diễn ra ngày hôm qua tại Trung tâm Linh đạo Đắc Lộ thuộc Dòng Tên ở Quận 3, Sài Gòn.

Sau khi làm thủ tục nhập cảnh xong, mình ra ngoài và được cha bạn là cha Nguyễn Quốc Thuần đang chờ đón. Cha Thuần hiện đang quản xứ trong Tgp Osaka, đồng thời làm mục vụ di dân Việt Nam. Ngài từng cộng tác với mình để biên tập cuốn sách chủ đề “Di dân Việt Nam tại Á châu” được phát hành năm 2020.

Từ sân bay, mình và cha Thuần đi bằng tàu điện để tới thành phố Kobe. Nơi đây có một trung tâm mục vụ cho di dân Việt Nam gọi là “Nhà Hy Vọng” do cha Thuần phụ trách. Toà nhà này thuộc Dòng Tên sở hữu, nhưng chuyển nhượng lại cho mục vụ Việt Nam. Toà nhà 2 tầng khá rộng với nhiều phỏng ngủ, phòng ăn, phòng khách, và phòng sinh hoạt.

Đây là nơi mà mình sẽ ở trong thời gian lưu lại Nhật Bản cho tới tháng 7. Chuyến đi này nằm trong khuôn khổ của một chương trình gọi là “sabbatical” mà mình được Hội dòng cho phép thực hiện trong năm nay. “Sabbatical” là thời gian mà các tổ chức tôn giáo cũng như xã hội cho phép thành viên của mình được phép nghỉ làm việc để có thể theo đuổi sở thích của mình, như đi du lịch, viết lách, nghiên cứu, tình nguyện hoặc các hoạt động khác (hoặc thậm chí nghỉ ngơi). Trong thời gian đó, nhân viên vẫn được tuyển dụng tại tổ chức của họ, nhưng họ không cần thực hiện nhiệm vụ bình thường hoặc báo cáo công việc.

 
Đối với Dòng Ngôi Lời, tỉnh Dòng Úc mà mình trực thuộc thì một thành viên có thể xin phép thực hiện sabbatical sau 15 năm khấn trọn hoặc chịu chức linh mục. Theo dự tính thì mình sẽ đi sabbatical vào năm 2022, nhưng vì khó khăn liên quan đến đại dịch Covid-19, nên mình đã hoản lại tới năm nay.

Mình sẽ làm gì trong thời gian sabbatical? Đó là mình sẽ đầu tư một khoản thời gian đáng kể để soạn bản thảo cho một tập sách tiếng Anh với đề tài tạm dịch là “Sự tu dưỡng bản thân theo phương cách tôn giáo với sự thúc đẩy một nền sinh thái toàn diện”. Đây là tập sách mà mình đã ấp ủ viết trong thời gian nhiều năm qua và cũng đã thực hiện một số bài viết có liên quan đến chủ đề này. Tuy nhiên, những bài viết trước đây chỉ là những mảnh ghép khác nhau xoay quanh đề tài, nhưng chưa bàn thảo hết mọi vấn đề mà mình cần phải khai thác. Chính vì thế mà trong kỳ nghỉ phép này, mình sẽ tận dụng thời gian để biên soạn lại những gì đã từng viết, tiếp cận những khía cạnh của đề tài chưa được đề cập tới, và thực hiện một bản thảo nháp từ đầu tới cuối theo thứ tự của mục lục mà mình đã soạn.

 
Mình không kỳ vọng sẽ hoàn tất mọi thứ trong thời gian sabbatical, nhưng với sự nỗ lực thì mình nghĩ rằng sẽ có một bản thảo tương đối đầy đủ để có thể tiếp tục hoàn thiện sau đó. Mình có động cơ lớn phải hoàn tất bản thảo trong năm 2023 hoặc đầu năm 2024 vì vào tháng 6, 2024, mình được một học viện Thần học tại thành phố Chicago dạy môn học về tôn giáo và môi trường. Mình sẽ lấy bản thảo của mình làm tài liệu cho môn học để các sinh viên tham dự lớp học không phải đọc các tài liệu khác. Mình cũng sẽ xây dựng những bài thuyết trình cho môn học dựa trên tài liệu này để làm rõ những nội dung trong tài liệu cũng như củng cố thêm kiến thức cho người học.

 
Thường thì thời gian sabbatical người ta không phải làm những trách nhiệm bình thường. Nhưng trên thực tế thì mình không thể bỏ hết những việc bình thường để đầu tư toàn thời gian vào việc viết lách được. Đó là vì ngay cả khi đang ở Nhật, mình sẽ vẫn phải tiếp tục làm nhưng công việc biên tập tạp chí, họp hành, thuyết trình trong một số chương trình hội thảo online, và thực hiện những bài viết khác mà mình đã chấp nhận thực hiện cho các dự án sách báo khác. Tuy nhiên, khi ở đây, mình sẽ có thêm thời giờ để suy tư và làm việc khi không phải đảm trách những công việc hoặc tham gia các sinh hoạt như khi ở nhà tại Thái Lan.

Mình đến Nhật lần này không phải với mục đích để đi du lịch, không phải để đi nghiên cứu, tìm hiểu về đời sống của người Nhật (vốn rất ấn tượng và thú vị), nhưng là để tìm một không gian lý tưởng để thực hiện dự án sách quan trọng này. Dĩ nhiên mình sẽ có những cuộc gặp gỡ và tham gia một số sinh hoạt trong thời gian lưu lại Nhật Bản. Nhưng tất cả những thứ đó là thứ yếu đối với việc mình cần phải thực hiện tập sách cho kịp để sử dụng nó vào năm tới.

Mình rất may mắn khi cha Thuần đã tạo điều kiện cho mình tới ở trong căn nhà này trong thời gian ba tháng. Mình tin rằng với phong cảnh yên bình ở đây, với điều kiện thuận lợi về nhiều mặt, mình sẽ ít nhiều đạt được những mục tiêu mà mình đã vạch ra khi chọn nơi này để thực hiện chương trình sabbatical chính thức bắt đầu từ hôm nay. Mình bắt đầu chương trình này trong Tuần Thánh cũng là thời gian quan trọng để mình suy tư, cầu nguyện và nhận ra rằng tất cả mọi việc mình làm đều là để tôn vinh Thiên Chúa là Đấng đã yêu thương một cách vô bờ bến, đặc biệt qua việc chịu khổ hình, cái chết và sự sống lại trong vinh quang của Chúa Giê-su.

 
Kobe, Nhật Bản, ngày 3.4.2023