Những mảnh đời Việt Nam tại Campuchia

Cha Sok Na, một linh mục người Campuchia gốc Việt chỉ mới chịu chức 3 tháng, nhưng ngài hoạt động như một nhà chăn chiên kỳ cựu. Hiện nay ngài đang chăm sóc cho một giáo xứ nhỏ có tên là Kok Norea. Ở đây hầu hết các giáo dân là người gốc Việt. Họ sống trong môi trường và tình trạng rất khó khăn vì người Việt chưa được chấp nhận và đối xử công bằng tại Campuchia. Vì thế hầu hết các trẻ em trong làng đều không được đi học hoặc là đi học trể.

Trong Thánh lễ Chúa Nhật vừa qua, cha đã thông báo trong nhà thờ rằng sau khi ngài đi gặp gỡ và nói chuyện với hiệu trưởng của các trường học nhà nước thì cuối cùng cũng đã có một trường học sẵn sàng đón nhận con em Việt Nam đến học. Tuy nhiên trường học này hơi xa làng, các em còn nhỏ không thể đi bộ hoặc tự đạp xe đi học được. Vị hiệu trưởng cũng yêu cầu là nếu đến học thì phải học đều đặn, không được ngày đi ngày không.

Mặc dầu nơi học chưa được thuận tiện, nhưng việc họ cho các con em Việt Nam đến học cũng là một tin vui sau khi bị hiệu trưởng ở trường gần làng từ chối thẳng thừng. Cha Sok Na thông báo là chiều Chúa Nhật sẽ tổ chức cho các em đi thi để xếp lớp học ở trường. Mặc dầu việc đi học bằng phương tiện như thế nào chưa thể trả lời được, nhưng trước hết phải tranh thủ cho các em được ghi danh đi học để giúp cho các em có tương lai hơn. Hoàn cảnh nghèo nàn và trẻ em thất học là vấn nạn lớn của cộng đồng người Việt sinh sống tại Campuchia. Đa số đang sống trong tình trạng không được chấp nhận ở đất nước sở tại, nhưng cũng không có điều kiện về kinh tế hoặc pháp lý để hồi hương về sinh sống tại Việt Nam. Nhiều gia đình đã qua Campuchia hơn 20 hoặc 30 năm, nhưng cuộc sống vất vả mà họ trốn tránh tại Việt Nam vẫn tiếp tục theo đuổi họ trên xứ sở quê người.

Cha Sok Na là linh mục người Campuchia thứ 8 được chịu chức từ khi giáo hội Campuchia được tái lập, và là linh mục đầu tiên được chịu chức trong GP Phnom Phenh kể từ năm 2001. Cha Sok Na không chỉ phải chăm sóc cho đoàn chiên về mặt tâm linh mà con đang phấn đấu cho họ được thăng tiến về mặt xã hội và kinh tế. Đó là một thách đố không hề dễ dàng với bất kỳ vị linh mục nào, đặc biệt là một linh mục trẻ.

Cha Sok Na dâng lễ bằng hai thứ tiếng (Miên và Việt). Ca đoàn hát thánh ca tiếng Việt cũng như tiếng Miên. Sau lễ có sinh hoạt giới trẻ và thiếu nhi. Mặc dầu thiếu thốn đủ điều nhưng người Công giáo Việt Nam vẫn đang cố gắng duy trì đức tin của mình và truyền đạt lại cho thế hệ con cháu. Đó là một điều vô cùng đáng trân trọng nơi tinh thần của người Công giáo Việt Nam ở khắp mọi nơi.

Siem Riep, ngày 3.11.2015

Bảo tàng tội ác diệt chủng Tuol Sleng

Từ năm 1975 đến 1979 quân Khmer Đỏ đã biến trường học phổ thông thành một trại tù để giam cầm, hành hạ và giết chết hàng chục ngìn người dân Campuchia mà họ cho là thuộc thành phần tri thức (giáo viên, sinh viên, bác sĩ, tu sĩ v.v.). Từ một cơ sở giáo dục thế hệ trẻ bọn Khmer Đỏ đã biến đổi và cải hoán nó như xây thêm hàng rào điện, gia cố phòng thành trại giam, phòng hỏi cung và phòng tra tấn với đủ loại hình thức tra tấn khác nhau.

Trong hàng nghìn người đã bị giam cầm ở đây, chỉ có dưới 12 tù nhân còn sống sót khi rời nhà tù vốn là "nỗi ác mộng" đối với người Campuchia. Bảo tàng diệt chủng Toul Sleng trưng bày những hình ảnh nạn nhân và tư liệu về tội ác của Khmer Đỏ thật đáng kinh khủng. Một số nơi còn có thể nhìn thấy những vết máu đã khô trên sàn nhà hoặc trên tường.

Mình đến bảo tàng từ sớm. Số người đến tham quan còn thưa thớt. Đi dọc những hành lang của trường bổng nhiên làm cho mình cảm thấy nổi da gà. Ly Thy người bạn trẻ đi cùng mình nói rằng trước đây người ta còn hay nghe những tiếng rên phát ra từ trong các lớp học. Nghĩ đến những gì con người có thể làm với đồng loại không khỏi làm cho ta kinh ngạc với sự độc ác có thể xuất phát từ trong chính mình.


Phnom Phenh, ngày 3.11.2015

ĐCV Thánh Gioan Vianney của Giáo hội Campuchia

Trong chuyến đi Campuchia, mình đã ở lại tại Đại chủng viện John Mary Vianney tại Phnom Phenh là ĐCV duy nhất của Giáo hội Công giáo Campuchia. Với số người Công giáo chỉ được khoảng trên 20.000 ngìn người trên 14 triệu dân số, nên giáo hội Campuchia rất nhỏ bé. Đức giám mục của GP Phnom Penh là một vị giám mục trẻ, được tấn phong khi chỉ mới 40 tuổi. Và ngài cũng là một vị thừa sai người Pháp.

Tại ĐCV hiện nay có 9 thầy ở các lớp khác nhau. Giám đốc ĐCV là cha Bob, một linh mục thừa sai người Canada. Năm nay ngài đã 78 tuổi và đã phục vụ tại Campuchia 18 năm. Tuy nhiên, mỗi ngày Chúa Nhật ngài vẫn chạy một chiếc xe môtô khá to để đi làm lễ ở các nhà thờ. Trong ĐCV có 8 thầy là gốc Việt và chỉ có một thầy là thuộc về một dân tộc thiểu số.  Điều này cũng phản ảnh rằng đa số những người Công giáo tại Campuchia đều là người gốc Việt, di cư sang từ các tỉnh miền tây Việt Nam khi còn nhỏ hoặc là sinh ra và lớn lên tại đất nước này.

Cho dù số người Công giáo tại Campuchia ít và ơn gọi cũng không nhiều, nhưng chúng ta thấy lòng đạo đức của người Việt Nam cho dù ở đâu trên thế giới đều rất cao. Và không chỉ ở các nước phương tây mà còn ở Thái Lan cũng như ở Campuchia đều cống hiến nhiều cho giáo hội địa phương để Tin Mừng của Chúa được hiện diện giữa những người khác tôn giáo.

Phnom Phenh, ngày 2.11.2015